Oorlogservaringen van Henk Baas die ook actief was in het verzet

"Je was helemaal niet bang. Ook niet voor doodschieten"

Toen de oorlog begon was Henk Baas gemobiliseerd bij de geneeskundige troepen. Op 10 mei begon de oorlog. Hij zag de Duitse vliegtuigen vliegen. "Dat gaf een zekere angst." Op een gegeven moment werden de Nederlandse militairen ondergebracht in scholen waar ze moesten afwachten wat de Duitse bezetter zou gaan doen. Henk Baas heeft zo drie maanden in Amsterdam gezeten. Toen mocht hij naar huis.

Postbode

Terug in Schalkwijk pakte hij het dagelijkse leven weer op en werkte als postbode. In de oorlogsjaren ging het dagelijkse leven zo veel mogelijk door en deden mensen hun dagelijkse werk. Er moest toch brood op de plank komen. In Schalkwijk doken wel her en der mensen onder om niet meegenomen te worden bij een razzia om in Duitsland te werk gesteld te worden. "De razzia's waren meestal 's nachts." Ook Henk had zijn vluchtwegen gepland voor het geval dat. Drie jongens sliepen 's nachts bij Van der Ven in een oude schuur om niet gepakt te worden wanneer er een razzia zou zijn. In Schalkwijk zijn nooit razzia's geweest.

Bombardement

Henk was op 28 september 1944 getuige van een bombardement op een Duitse trein die op de overweg in Schalkwijk stil stond. Henk stond ter hoogte van het huis van Kool aan de Jhr. Ramweg dicht tegen een muur naar het spoor te kijken. "Engelse vliegtuigen vlogen over en Duits geschut op de trein vuurde op de vliegtuigen. Plotseling maakten enkele vliegtuigen zich los uit de formatie en doken naar beneden. Het was geweldig om dat te zien." De trein werd gebombardeerd, maar niet geraakt. Een bom viel naast de spoorbaan in de sloot. Ook viel er een bom op de Jhr. Ramweg die ook de kruidenierswinkel van Olthof zwaar beschadigde. De hele voorgevel lag er uit. "Zo in oorlogstijd, dan beleef je tenminste wat." Hij kan zich de aanblik van een dode Duitser later nog goed herinneren. Deze werd na het bombardement naar de Brink gebracht. Het was de Duitse spoorwegambtenaar die in de periode van de spoorwegstaking dienst had bij de spoorwegovergang. "Dat schokte nog wel erg."

Onderduiken

Elk bedrijf was verplicht mensen beschikbaar te stellen om in Duitsland te werken. Henk werd hiervoor aangewezen door het postbedrijf. Hij dook onder. Dat was volgens hem in 1943 of 44. "Na een maand of twee, drie ben ik gewoon weer terug gegaan naar de post." Mensen ontvingen ook per post bericht om naar Duitsland te gaan om te werken. "Wij riepen ze dan op om niet te gaan."

Berichten naar Engeland

Henk vertelt dat hij tegen het eind van de oorlog in 1944 de vraag kreeg of hij voor berichtgeving naar Engeland wilde zorgen. "Het was één van de zonen van Ten Holder, ik denk Michaël. Ik maakte briefjes op de schrijfmachine." Joop Bouman hielp Henk daarbij. Bouman liep niet zo makkelijk, hij was mank, en sprak Duits. Dat maakte het voor hem mogelijk om allerlei zaken van vrij nabij te bekijken. Hij maakte dan tekeningen van belangwekkende zaken die hij gezien had. "Het was belangrijk dat de Engelsen vlug wisten van daar staat een stuk geschut." Zo werd wat van belang kon zijn voor de geallieerde strijdkrachten getekend en met een begeleidende tekst gestuurd. "Ik deed ze in de band van mijn kous." Henk fietste dan naar Werkhoven en gaf het af bij een boerderij. "Als ze wat retour hadden, kreeg ik het mee. Ik heb nooit geweten hoe ze heetten." Hij bezorgde zo berichten tot het eind van de oorlog. "Je was helemaal niet bang. Ook niet voor doodschieten. Nooit aan gedacht dat dat zou kunnen gebeuren." Van Michaël ten Holder is bekend dat hij in het verzet zat. Hij is in Brabant door de Duitsers gepakt en later gefusilleerd. Zijn naam staat op het monument in Schalkwijk op de rotonde aan het eind van de Jhr. Ramweg.

Schalkwijk onder water

De Duitsers zetten tegen het eind van de oorlog gebieden onder water om zich te verdedigen tegen de geallieerden. Schalkwijk kwam tot aan de bevrijding onder water te staan doordat de Duitsers in september 1944 de sluis bij fort Honswijk openden. Henk heeft foto's gemaakt van Schalkwijk onder water. Hij heeft ook pasfoto's gemaakt van een Engelse piloot. Hij was gevraagd om dat te doen. Schalkwijk stond onder water en de piloot zat verborgen op de zolder van de school. Hij ging daarheen om een foto van de man te maken. Deze foto was nodig om een vals identiteitsbewijs voor de piloot te maken.(JvA)