• Toren van torenfort Honswijk

    John van Amerongen
  • De toren van het torenfort

    John van Amerongen
  • In 2009 onderging het fort constructief noodherstel. De rest moet nog gebeuren.

    John van Amerongen
  • John van Amerongen
  • Blik op de toren van het torenfort

    John van Amerongen
  • Eén van de meer recente gebouwen van het fort

    John van Amerongen

Gemeente Houten wil Fort Honswijk kopen

HOUTEN De gemeente is van plan om Fort Honswijk aan de Lekdijk in Schalkwijk te kopen. Zo wil de gemeente Houten een mooie en passende toekomst voor dit rijksmonument en icoon van de Nieuwe Hollandse Waterlinie mogelijk maken. De verwachting is dat het fort en het terrein in 2017 opengaan voor de eerste ondernemers en bezoekers. Bepaalde natuurwaarden zoals de overwintering door de vleermuizen zullen beschermd worden.

John van Amerongen

De gemeente wil Fort Honswijk via het concept "te gast" de komende 5 jaar stap voor stap  ontwikkelen. Bij dit gebruiksconcept hoort een tijdelijke exploitatie waarin ondernemers en overheid als gelijkwaardige partners optrekken en investeren. Diverse, vaste en/of tijdelijke,  ondernemers kunnen een plek krijgen. Gaandeweg wordt toegewerkt naar een definitieve invulling van het fortterrein met meerdere functies. Sommige gebouwen in het fort zouden weggehaald mogen worden.

ONDERNEMERS ZIEN KANSEN Afgelopen voorjaar heeft de gemeente een marktverkenning uitgevoerd en zijn twee ondernemersbijeenkomsten georganiseerd. Ongeveer 60 ondernemers toonden belangstelling voor Fort Honswijk. Uit de ideeën van ondernemers blijkt dat er op de korte (tot 5 jaar) en langere (na 5 jaar) termijn volop kansen voor Honswijk zijn. De ideeën omvatten een verscheidenheid aan kleine en grootschaligere functies. Bijvoorbeeld werkplekken voor kleine (startende) ondernemers, (tijdelijke) horeca, overnachtingsmogelijkheden, zorgfuncties, culturele evenementen, etc. Welke functies echt een plek krijgen, wordt in 2017 en daarna duidelijk. De gemeente betrekt in de gesprekken ook de mogelijkheid dat partijen die wat op en in het fort gaan doen ook een bijdrage leveren in onderhoud en/of restauratie van het fort. Als voorbeeld van plannen van ondernemers noemde Geerdes een Bed and Breakfast, streekproducten. Volgens Geerdes is er ook gesproken over plannen met de havens bij het fort. "Tijdelijke horeca." De gemeente gaat kijken welke plannen in welke gebouwen op het fort mogelijk een plek kunnen krijgen.

DEKKENDE EXPLOITATIE De gemeente koopt het fort van het rijk voor het symbolische bedrag van € 1. De risico's van het eigenaarschap zijn goed in beeld en zijn overzienbaar. Bij overdracht ontvangt de gemeente een bedrag van € 255.000 van het rijk om de bodemverontreiniging op het fort te kunnen saneren. De gemeente ziet veel kansen om met een gemeentelijk startkapitaal van maximaal € 500.000 de komende 5 jaar tot een dekkende exploitatie te komen. Vanuit de provincie Utrecht is € 810.000 beschikbaar om het fort in 2017 weer bruikbaar, toegankelijk en beleefbaar te maken.

RISICO"S EN KANSEN Geerdes zegt dat er risico's aan zitten voor de gemeente, maar dat het ook een kans biedt en dat de risico's te overzien zijn. "Het is een enorme motor voor de ontwikkeling op het Eiland van Schalkwijk. Een kans om Proeftuin Houten daadwerkelijk in praktijk te kunnen brengen."

DIJKVERZWARING Ook in plannen voor de dijkverzwaring van de Lekdijk door het waterschap ziet Geerdes kansen. Mogelijk kunnen bepaalde cultuurhistorische elementen bij het fort weer zichtbaar worden gemaakt. Ook denkt hij aan verbeteringen voor het wegdek, "stevige bermen" en de doorstroom van verkeer naar het fort. Hierover wordt nagedacht en word overlegd met het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden. Geerdes verteld in een persgesprek dat er na de laatste grote dijkverzwaring vochtproblemen in de kelders van Honswijk zijn ontstaan. Hij opperde dat daar dan nu ook iets aan gedaan kan worden.RUIMTELIJKE KADERS Al in 2013 schetste wethouder Geerdes, toen ook in zijn rol als voorzitter van d enveloppecommissie Linieland, de contouren voor toekomstig gebruik van het fort. Wat betreft restauratie en gebruik van het fort Honswijk en de toekomstige exploitatie heeft de enveloppecommissie wel voorwaarden gesteld. Dit zijn de zogeheten ruimtelijke kaders. Zo zijn sommige gebouwen op het terrein een rijksmonument die daarom behouden moeten blijven. Ook leeft de wens om de toegang weer in oude luister te herstellen en deze weer via het poortgebouw te laten lopen. Dat betekent dat de wallen aan weerszijden van het poortgebouw hersteld worden. Het ministerie van Defensie heeft in het verleden aan weerszijden om het poortgebouw toegangen tot het fort gemaakt. Een aantal gebouwen zou weggehaald mogen worden. In dit kader leeft ook de wens om bepaalde zichtlijnen vanaf het poortgebouw vrij te maken. Onderzoek heeft uitgewezen dat het torenfort in de toekomst beschikbaar moet blijven voor de vleermuizen. Het fort biedt in de winter plaats aan een unieke vleermuizenpopulatie met verschillende soorten. Dit betekent dat daar niet het hele jaar door activiteiten plaats kunnen vinden. De vleermuizen moeten daar ongestoord hun winterslaap kunnen houden. De wallen zijn nu zo begroeid dat ze niet meer herkenbaar zijn als fortwallen. Hier zal dus gesnoeid gaan worden waarbij waardevolle bomen en planten zullen blijven staan. Veel struikgewas zal verdwijnen. De toekomstige exploitant zal de wallen mogen gebruiken. Hij mag er niet op bouwen, maar mogelijk wel er in of er tegenaan.

PLAN IN SEPTEMBER IN RAAD Het plan voor de ontwikkeling van Fort Honswijk gaat nu naar de gemeenteraad. De bespreking staat op de agenda van het Rondetafelgesprek op 6 september en de raadsvergadering van 20 september.