• Toen Moniek tien jaar geleden de diagnose coeliakie kreeg, riep ze uit: ‘Dat kan helemaal niet, want ik eet al mijn hele leven brood.’ Niels is thuis het ‘buitenbeentje’ dat wel gluten mag.

    Mireille de Putter

Aan tafel bij Moniek Stokvis

BUNNIK Vanavond eten we in de woonkeuken van Niels Hoefnagels en Moniek Stokvis aan de Smalleweg in Bunnik, niet ver van 't Wapen van Bunnik. Drie leden van het vijfkoppige gezin hebben coeliakie en zijn overgevoelig voor gluten. Of de jongste telg gluten verdraagt, moet nog blijken.

Mireille de Putter schuift rond zes uur ergens in de Kromme Rijn-streek aan en eet een hapje mee. In deze rubriek fungeert de avondmaaltijd als spiegel van de regio. Je bent wat je eet.

RISOTTO Niels schept de borden vol risotto. 'Moniek heeft ooit gezegd dat ik dat heel lekker kan maken en dat is voor mij de belangrijkste reden om het gerecht regelmatig op tafel te zetten. Bovendien heb je een goed excuus om er tijdens het koken een glas wijn bij te pakken. De fles heb ik al bij de hand om de rijst in de pan af te blussen.' Rijst bevat gelukkig geen gluten. Je moet wel glutenvrije bouillon gebruiken. De jongste tafelgenoot eet ondertussen onverstoorbaar verder van de rijst, de zoete aardappel, broccoli, paprika en pompoen uit de oven en de gegrilde zalmfilet. Af en toe valt er wat op de grond, maar labrador Benja weet er wel raad mee.

EIWITTEN 'Gluten zijn eiwitten die van nature voorkomen in tarwe, rogge, gerst en spelt. Het zit o.a. in: brood, pasta, muesli, koekjes, taart, maar ook in sauzen of sommige chocola.' Coeliakie spreek uit: seuliakie is een auto-immuunziekte die bij 1% van de mensen is vastgesteld. Naar schatting heeft een veel grotere groep het. Bij het eten van gluten ontstaat een ontstekingsreactie aan de dunne darm, die leidt tot maag-darmklachten. 'Je kunt er niet van genezen, dus een glutenvrij dieet is de enige behandeling, anders kan de dunne darm onherstelbaar beschadigen.'

DIAGNOSE Tien jaar geleden ontdekte Moniek dat ze coeliakie had. 'Het was lastig om zwanger te worden. Na een miskraam werd bloedarmoede en coeliakie vastgesteld. Ik had een tekort aan allerlei voedingsstoffen, ik was erg ziek en ben vijf maanden thuis geweest.' Niet lang nadat Moniek glutenvrij ging eten, werd ze zwanger. Als kind lag ze al in het ziekenhuis vanwege een pijnlijk opgezette buik. 'De kennis over coeliakie was er toen gewoon nog niet , tegenwoordig gelukkig wel.' Haar oudste twee kinderen hadden als baby een groeiachterstand en bleken het ook te hebben. Moniek spoorde haar 68-jarige moeder die al jaren vage klachten had aan om zich ook te laten testen en zij bleek het ook te hebben. De jongste heeft uit voorzorg nog geen gluten te eten gekregen.

POLITIEK Niels en Moniek kennen elkaar van een feest van Rijkswaterstaat, waar ze allebei werkten aan een ander mobiliteitsproject. Een jaar later kwamen ze elkaar weer tegen op Utrecht CS. Niels voerde campagne voor de D'66 waarvoor hij gemeenteraadslid en later Statenlid was. 'Van jou wil ik wel een folder,' zei Moniek. Toen de campagnetijd voorbij was, belde Niels haar op. In de jaren erna gingen ze samenwonen in Leidsche Rijn waar Niels woonde. Moniek zei: 'Hier wil ik niet wonen. Ik ben niet recht en hoekig.' En zo kwamen ze in Bunnik terecht. Volgend jaar stopt Niels na twaalf jaar met zijn politieke werk voor de Provincie. 'Het zal wel even wennen zijn.'

ETIKETTEN Thuis vindt Moniek het niet moeilijk om een glutenvrij menu samen te stellen en alle voedingsstoffen binnen te krijgen. 'In het begin was het veel uitzoekwerk wat we wel en niet kunnen eten – welke mayonaise is glutenvrij – maar als je dat eenmaal weet, kan je alles in je karretje gooien en check ik alleen nog etiketten als er 'Vernieuwd' op staat.' Ze bakt zelf brood van glutenvrij tarwemeel. Niels koopt zijn eigen tarwebrood en koekjes bij bakker Van Dijk. Verder is het hele huishouden glutenvrij. 'Ik eet gewoon met de rest van het gezin mee wat de pot schaft.' Tien jaar terug toen er nog geen kinderen waren, hadden ze wel twee soorten pasta enzo. 'Die glutenvrije variant smaakte toen naar karton. Nu is het goed te doen.'

TOSTI'S Eten op vakantie is wel minder onbezorgd. 'Je moet er echt meer over nadenken. Een foutje is zo gemaakt.' Het tosti-ijzer gaat mee, zodat ze als het glutenvrije brood niet te eten is er tosti's van kunnen bakken. En als ze uit eten gaan, is het check, check, doublecheck. 'Zijn die spikkels op dat ijsje echt glutenvrij?'

In tien jaar tijd is glutenvrij eten makkelijker en smakelijker geworden. 'Tegenwoordig kan je van alles glutenvrij krijgen bij de supermarkt: dagvers brood, pizzabodems, meel, en waar de kinderen heel blij mee zijn: roze koeken.' Het eetpatroon in huize Hoefnagels-Stokvis is wel wat veranderd sinds ze glutenvrij eten. 'We gebruiken geen pakjes en zakjes meer, want je wil precies weten wat er in je eten zit.' Vroeger trokken we nog wel eens een blik soep open, nu maken we het altijd zelf. Het is niet zo dat we 's avonds minder lekker eten, eerder lekkerder!'