• De blauwe stip betekent dat deze boom gespaard blijft

    Marc van Leeuwen
  • Bomenrooimachine

    Marc van Leeuwen
  • Aanblik van het bos na de kap

    Marc van Leeuwen

"Vermorzeld als lucifershoutjes"

TULL EN 'T WAAL In het Waalse bos en langs het Elpad bij Tull en 't Waal is een groot deel van de essen aangetast met de agressieve schimmelziekte 'essentaksterfte'. De es wordt overal in Nederland in een steeds hoger tempo aangetast door deze agressieve schimmelziekte waarvan de bomen niet herstellen. In het Waalse bos is driekwart van de essen ziek. De dode bomen kunnen gemakkelijk omvallen. Als beheerder is Staatsbosbeheer (SBB) genoodzaakt actie te ondernemen voor de veiligheid van de bosbezoeker. Vorige week is begonnen met het ruimen van de zieke en dode bomen. Het werk zal bij benadering een maand in beslag nemen.

Gezonde essen en andere bomen blijven staan. Deze zijn gemarkeerd met stippen blauwe verf. Desondanks zal door het rooien veel van het aanwezige bos verdwijnen. Staatsbosbeheer streeft ernaar dit te herstellen door natuurlijke bosverjonging plaats te laten vinden, of door het planten van nieuwe bomen. Dit is maatwerk. Tijdens de werkzaamheden worden delen van het bos afgesloten en in beperkte mate het fietspad Elpad. Dit wordt aangegeven met bebording in het gebied. Gebruikers van het bos zijn al ruim een week van te voren op de hoogte gebracht door mededelingen bij de ingangen van het bos en het begin van het Elpad.

Marc van Leeuwen

Het Groentje ging poolshoogte nemen om te zien hoe SBB het werk (laat) uitvoeren. De verwachting was dat er een hele kapploeg aan het werk zou zijn, maar daar kwamen we bedrogen uit. We gingen op het geluid af en ontwaarden tussen de struiken een grote machine met flexibele 'nek'. Met wat fantasie leek het alsof er een gigantische Tyrannosaurus met bomen aan het smijten was. Dichterbij gekomen bleek het een zogenaamde harvester te zijn. Diepe sporen in de grond duiden op banden waarbij de gemiddelde tractor een dinky toy is. En dan maal zes! Het is een soort fabriekshal op wielen. De machine pakt een boom, zaagt hem om, ontdoet hem van zijtakken en zaagt hem in hapklare brokken van een meter of vier, klaar om afgevoerd te worden. Dat hele proces duurt nauwelijks een paar minuten per boom. De gele kettingzaag flitst bij het zagen in-en-uit de zaagkop als de tong van een leguaan. Het hele bos, dat wil zeggen honderden zieke bomen, wordt in principe dus door één boswerker gerooid! En in de drieënhalve dag dat hij bezig was, zijn al honderden bomen tot tandenstokers verwerkt.…. bij wijze van spreken dan. Indrukwekkend! De machinist bepaald wel welke boom de machine aanpakt, en bestuurt de arm, maar verder gaat het vrijwel automatisch. De zaagkop zit vol met sensoren, de kettingzaagolie en het aandrijfvermogen komen vanuit de harvester.

Het is een indrukwekkend gezicht, maar we waarschuwen potentiele kijkers dat het niet zonder gevaar is. Er staan veel wrakke bomen die onder het geweld spontaan om kunnen vallen en ook bij het werk zelf vliegen de spaanders in het rond!

Toekomst van de es

Bij Staatsbosbeheer is landelijk inmiddels 85-90 % matig tot zwaar aangetasten 10-15 is % licht aangetast en de verwachting is dat hooguit 10 % van de essen gezond blijft. Daarmee dreigt er een waardevolle inheemse boomsoort uit het Nederlandse landschap en uit de bossen te verdwijnen. In een groot deel van Nederland ontstaan zo grote gaten in het bos. Hier zorgt SBB voor nieuw bos door verschillende boomsoorten te planten om toekomstbestendige en aantrekkelijke bossen te behouden, of door natuurlijke verjonging. Dit zal enige jaren duren.