• Verdronken bos, ook een icoon van het buitengebied

    Martin Monkel
  • De ruimte van het buitengebied vanaf de Linielanding

    Martin Monkel
  • Een illustratie van een 'vitaal agrarisch'gebied

    Martin Monkel

Buitengebied van Houten

Een inhoudelijke terugblik op de afgelopen collegeperiode

"Houten is een zeer aantrekkelijke, geliefde woon- en leefgemeente. We gaan door met het faciliteren van initiatieven vanuit de samenleving die gericht zijn op versterking van de landbouw en het recreatieve aanbod in het buitengebied en het Eiland van Schalkwijk in het bijzonder". Dat volgt uit het Coalitieakkoord 2014-2018. Hoe is het de afgelopen vier jaar gegaan?

Martin Monkel

Het laatste kwartaal van 2017 was het buitengebied, en zeker het Eiland van Schalkwijk, bijna wekelijks in het nieuws. Bij de behandeling in de gemeenteraad van het voorstel over het recreatiegebied 't Waal (september), de bespreking van de mobiliteitsvisie (oktober) en de zeker de discussie over de toekomst van Fort Honswijk (november/ december) blijkt vooral de 'rust op het Eiland van Schalkwijk' een heikel punt. De gedachten over een ontwikkeling met meer publiek en verkeer leverde veel protesten op. Is dit beeld maatgevend voor de afgelopen vier jaar? Volgens wethouder Geerdes niet, want "vanaf 2014 is er veel gerealiseerd, kleinschaliger, maar zeker niet onbelangrijk".

SITUATIE Houten heeft veel (potentiële) mogelijkheden voor recreatie van de eigen inwoners en een goede basis voor toerisme. De ambitie is, naast het benoemen en vastleggen van de ruimtelijke kwaliteit, het op gang brengen van een ontwikkelingsproces. "Een zoektocht naar passende initiatieven en samenwerking, die duurzaam en economisch haalbaar zijn".

Op het eiland en in Linieland staan behoud en ontwikkeling van het landschap centraal, maar ook het tastbaar en zichtbaar maken van cultuurhistorisch erfgoed is belangrijk. Daarnaast moet "het eiland een vitaal agrarisch gebied zijn, waar ruimte is voor innovatie en duurzame landbouw".

VOORTGANG Op basis van de structuurvisie uit 2011 zijn bewoners uitgedaagd om zélf met initiatieven te komen die bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van het gebied. Aan de hand van die uitdaging worden in de afgelopen periode al snel diverse initiatieven uitgewerkt en gerealiseerd. Inmiddels kunnen inwoners en bezoekers genieten van bijvoorbeeld klompenpaden, een gerenoveerd fort "Werk aan de Korte Uitweg" met camping en terras en kanoroutes vanaf het streektransferium "Linielanding". Maar ook, meer recent, de realisatie van een pannenkoekenrestaurant en het inundatiegebied Blokhoven.

De gemeenteraad van Houten stemt begin 2016 in met de aankoop van Lunet aan de Snel. Medio 2016 gaat de Stichting "Lunet a/d Snel" van start met de exploitatie. Het fort wordt in 2017 gerestaureerd voor recreatieve en educatieve doeleinden. "Vanaf het voorjaar 2018 zal hier de bijzondere rol van water in onze samenleving en ook de bijzondere eigenschappen van water voor het voetlicht gebracht worden" zo meldt de stichting.

In oktober 2016 koopt de gemeente ook Fort Honswijk. De gemeente wil het fort via het concept "te gast" de komende 5 jaar stap voor stap ontwikkelen. "Gaandeweg wordt toegewerkt naar een definitieve invulling van het fortterrein met meerdere functies", luidt dan het uitgangspunt van de gemeente. Voor fort Honswijk wordt nadien een plan van aanpak opgesteld, dat al snel het karakter krijgt van een concreet omschreven bestemming en inrichting: "Het icoon van de Hollandse Waterlinie, dat geschikt gemaakt wordt voor meer dan 100.000 bezoekers per jaar". Eind 2017 leidt die voorgenomen ontwikkeling tot felle discussies in de gemeenteraad.

Door deze gebeurtenissen zou je bijna vergeten dat het buitengebied van Houten voornamelijk een agrarische bestemming heeft. In dit gebied is het werken met bestrijdingsmiddelen echter een kritiek punt. "We werken aan afspraken met de fruitsector met als inzet onder meer het toepassen van 'drift-reducerende' maatregelen", aldus het college.

Maar ook daar ging niet alles zoals verwacht. Vooral het omgaan met de zonering voor gewasbestrijdingsmiddelen heeft regelmatig geleid tot bezwaren, waarbij de gemeente een aantal keren is teruggefloten door de Raad van State. Zo werd begin januari 2015 het plan voor de bouw van 29 woningen in Tull en 't Waal 'vernietigd'. "Het onderzoek naar de spuitzone was door de gemeente onvoldoende onderbouwd".

BELEVING "De gemeente Houten vindt burgerparticipatie belangrijk. Waar mogelijk wordt hiertoe dan ook de mogelijkheid geboden in de verschillende fases, die vooraf gaan aan besluitvorming". Vrijwel in alle situaties in deze terugblik wordt melding gemaakt van een "zorgvuldig gelopen participatieproces", maar even zovele keren wordt dat door belanghebbenden in twijfel getrokken. Wat dat betreft is de rust in het buitengebied nog niet teruggekeerd.